Vrije Tribune Staf Pelckmans: “Warandemodel is vernieuwde invulling van begrip cultuurcentrum”
door de redactie · 29 april 2008
Op woensdag 30 april neemt de Turnhoutse architectuurvereniging Ar-Tur officieel haar intrek in de Warande. Woensdagavond openen immers Ar-Tur en de Warande een baliekantoor centraal gelegen in de grote ontmoetingsruimte van het cultuurcentrum. Erkend als projectorganisatie via het kunstendecreet willen zij permanent in dialoog gaan met zoveel mogelijk geïnteresseerde individuen, organisaties en overheden. Door zich in te schrijven in het Warandemodel verankeren ze zich ook in de werking van het cultuurcentrum en vice versa. Zo komt er een structurele samenwerking met de tentoonstellingsafdeling van het huis.
Met dit nieuwe samenwerkingsproject bewijst het zogenaamde Warandemodel een nieuwe invulling te durven geven aan de werksoort van de cultuurcentra. Het begrip cultuurcentrum dreigt immers meer en meer te vervagen tot een vergrijsde verzamelnaam. De Warande is er nochtans rotsvast van overtuigd dat grote cultuurcentra – verbonden aan de Vlaamse centrumsteden – zich met dit model kunnen herpositioneren als eigenzinnige cultuurhuizen. Het ondersteunen en interactief betrekken van jonge kunstenorganisaties bij de werking van cultuurcentra zorgt voor een enorme dynamiek. De explosieve uitstraling van het vorig weekend afgesloten Filmfestival Open Doek is hier een perfect voorbeeld van.
Grondbeginsel
Cultuurcentrum de Warande Turnhout herbergt in zijn gebouwen een aantal professionele kunstenorganisaties die, door zowel inhoudelijk als organisatorisch-logistiek samen te werken, niet alleen efficiant kostenbesparend zijn, maar ook een natuurlijke biotoop creëren waardoor de ontwikkeling en innovatie van allerlei kunstuitingen maximaal kunnen renderen. Dit alles in de beste verhouding kostprijs/kwaliteit. Het stimuleert bovendien samenwerkingsmodellen en formats die alleen in een groot cultuurhuis mogelijk zijn.
Samenwerking inhoudelijk
De artistieke autonomie van elke vzw is gegarandeerd maar samenwerkingsmodellen worden wel gestimuleerd. De merknaam de Warande wordt maximaal gecommuniceerd. Door de aanwezigheid van diverse specialisten onder aan dak wordt ook de inhoudelijke en artistieke discussie permanent gevoed en gevoerd. Dit stimuleert een alerte houding en een gezonde vorm van competitie. Alle vzw’s hebben een afvaardiging in de centrale stafploeg van het huis en krijgen zo ook inspraak in de beleidsplanning van het cultuurcentrum. Zo krijgt de Warande een maximale return van deze gespecialiseerde diversiteit.
Samenwerking in huisvesting
Vzw Strip Turnhout, vzw Festivalitis (jeugdfestival Storm Op komst), vzw Stroom (Dinamo) , vzw Open Doek en vzw Kunst in zicht (i.o.) hebben allen hun kantoren in het Warandegebouw. Zij beschikken over een basisuitrusting van bureelmeubilair, computers en datanetwerk, telefoon en een kopieerservice. Ze kunnen bovendien gratis beschikken over alle lokalen, schouwburg- en tentoonstellingsinfrastructuur. Deze infrastructuur wordt ter beschikking gesteld door stadsbestuur Turnhout en het provinciebestuur Antwerpen die eigenaar zijn van het Warandegebouw en het nieuwe Warandep’ant. Ook het wagenpark wordt gedeeld gebruikt.
Samenwerking personeel
Alle vzw’s doen gratis beroep op een aantal georganiseerde diensten van de Warande, met name de bewaking, de technische diensten (onderhoud), de grafische diensten, de centrale telefoon- en baliediensten, de specifieke technische diensten zoals schouwburg-, tentoonstellings- en lokalentechniek. Alle vzw’s betalen samen ook aan personeelslid die de loonadministratie opvolgt en alle contacten met het sociale secretariaat verzorgt. Verder is er de gratis adviesverlening van de sectorhoofden financian en technische dienst van de Warande.
Samenwerking communicatie
Hoewel elke vzw zijn eigen specifieke communicatiekanalen beheert, wordt er ook in het maandelijks cultuurtijdschrift van de Warande ruimte gereserveerd voor alle activiteiten van de diverse vzw’s. De eindredactie gebeurt door het hoofd communicatie van de Warande. Ook de digitale communicatie wordt zoveel mogelijk gecentraliseerd hoewel de meeste vzw’s ook hun eigen site ontwikkelden. Er is bovendien ook een centrale drukkerij en een grafische beletteringdienst.
Samenwerking bestuurlijk
De Warande heeft conform het decreet lokaal cultuurbeleid een centrale beheerraad. De vzw’s zijn hierin zeer nadrukkelijk vertegenwoordigd zodat ook zij daar mee kunnen besturen. Omgekeerd zetelt de directeur en de voorzitter van de Warande ook in alle aan de vzw’s verbonden raden van bestuur. Deze vorm van interactief besturen houdt de organisatie alert en vermijdt onnodige dubbele (infrastructurele en financiale) inspanningen. De politieke vertegenwoordigers van stad (en provincie) zetelen uiteraard ook in de centrale raad. Elke vzw heeft dus wel zijn eigen beheerraad met telkens een eigen voorzitter. Ze hebben ook allen een formele overeenkomst met de Warande en zijn inrichtende macht Stad Turnhout en/of het provinciebestuur Antwerpen.
Besluit: het Warandemodel als een praktijkvoorbeeld van culturele kerntaakverdeling
Alle professionele kunstenorganisaties die deel uitmaken van het Warandemodel streven een billijke maar correcte subsidiaring na door beroep te doen – waar mogelijk – op de drie Vlaamse overheidsniveaus met name infrastructureel en logistiek op het niveau van de gemeente en de provincie, inhoudelijk en artistiek op het niveau van de Vlaamse gemeenschap (Kunstendecreet). De zo – soms vermaledijde – overheadkosten worden vooral gedragen door de lokale overheden. Zo creÃert dit model voor Vlaanderen een unieke symbiose van middelen waarbij de schaarse financian zo efficiënt mogelijk worden ingezet. De hierbij gevraagde bedragen via het kunstendecreet komen dan ook maximaal ten goede van de artistieke werking en de inzet van de professionele ‘kunstenmakers’. Door immers de inspanning van de drie overheden maximaal op elkaar af te stemmen kan zo toch per organisatie een werkingsbudget worden samengesteld dat voldoende financiële slagkracht biedt om de vooropgestelde doelstellingen te realiseren. Statistieken leren ons tenslotte dat meer dan 70% van alle gebruikers van de door de vzw’s en de Warande georganiseerde activiteiten niet-Turnhoutenaars zijn, wat een extra argument oplevert voor de billijke spreiding van de kosten over de drie betrokken overheden.
Staf Pelckmans
directeur de Warande
