Wordt Vosselaar fairtradegemeente?
door de redactie - 3 april 2010
In oktober wil Vosselaar de titel van fairtradegemeente behalen. Dat is alvast het doel van de nieuwe Vosselaarse ‘trekkersgroep’. Patrick, Els, Frans en Martine willen werk maken van de zes criteria waaraan een gemeente moet voldoen om fairtradegemeente te worden. lees meer
Inhuldiging van het kanaal in 1846
door de redactie - 1 april 2010
In het midden van de 19de eeuw bevond Turnhout zich letterlijk en figuurlijk aan de rand van het land. De Kempen beschikte nauwelijks over verharde wegen of bevaarbare rivieren. De uitbreiding van het wegennet, de aanleg van een kanaal en een spoorwegverbinding zouden de Kempen stilaan uit zijn isolement halen.
Het eerste deel van dit kanaal, gaande van Dessel naar Tunhout, werd geopend in 1846. De zwaaikom kwam aan de Kastelein in het verlengde van de Oude Vaartstraat. De straatnaam verwijst duidelijk naar de twee fasen waarin het kanaal werd gegraven. Aan de Nieuwe Kaai werd het kanaal later tot Schoten doorgetrokken. Dit tweede gedeelte werd in 1874 opengesteld. Het kanaal Dessel-Schoten is in totaal 64 km lang en ongeveer 20 meter breed. Het wordt voorzien van water uit de Maas, via de Zuid-Willemsvaart en het Kempisch Kanaal.
Toen het kanaal in 1846 zijn voltooiing bereikte, droomde men van een passende inhuldiging met vuurwerk en fanfares. Hoewel de ere-gast, Leopold I, uiteindelijk niet van de partij was, duurde het feest toch drie dagen lang. De officiële opening aan de Oude Kaai trok een menigte genodigden en toeschouwers, wel 10.000 schreef men, en heel wat Nederlanders. Het was dan ook een heerlijk schouwspel. Door middel van aan elkaar vastgemaakte schepen werd een vlottend en versierd paviljoen gebouwd. Aan de kade stonden twee tenten waarboven de Belgische en de Nederlandse vlaggen wapperden. Hier namen de harmonies van Turnhout en Tilburg plaats. En ‘s avonds was er een groot bal op het vlot.
De inhuldiging van het eerste stuk van de vaart op 21 september 1846 is vereeuwigd in een schilderij van de Turnhoutenaar Frans Cornelius Loyens (1818-1881). Hij kwam uit een kunstzinnige familie, volgde eerst lessen aan de Turnhoutse tekenschool en later bij Gustaaf Wappers in de Antwerpse academie. In 1853 huwde Loyens Maria-Thersesia Joossen en vestigen ze zich op de Grote Markt in Turnhout. Na het huwelijk borg Loyens zijn verfborstel op, zetelde in de gemeenteraad en werd opzichter van de werken aan het nieuwe gasthuis in de Warandestraat. Loyens ontwierp ook de grot van Lourdes (1876) in het Begijnhof van Turnhout.
Frans Loyens was een ooggetuige van de inhuldiging en schilderde de gebeurtenis. In het Aenkondigingsblad van 29 mei 1847 wordt vermeld: “Onze stadgenoot, den verdienstvollen heer Fr. Loyens heeft zijn tafereel voorstellende de inhuldiging van het Turnhoutsch Kanaal voltrokken. Ten eynde den algemeenen wensch te voldoen, heeft den schilder besloten zijn gewrocht gedurende 2 dagen, in eene der zalen van het stadhuys aen het publiek te vertoonen…”. Overigens vermeldt de inventaris van het Taxandriamuseum dat de schilder zichzelf en zijn echtgenote heeft afgebeeld. Waar haalde de vroegere conservator kanunnik J.E. Jansen deze informatie? Uit mondelinge overlevering? En waar staat Loyens dan? Is het de man die met zijn echtgenote over de kade flaneert en omkijkt, alsof hij eventjes afgeleid wordt door het tumult op de voorgrond?
Wat staat verder op het doek? De minister van Openbare Werken, de gouverneur van de provincie, de generale opziener van bruggen en wegen en andere hoge ambtenaren worden met grandeur ontvangen door burgemeester Dierckx. De gasten staan aan de waterkant in hun ceremoniële tenue, met steek en degen in een zwart rokkostuum, de kraag en mouwopslagen goudkleurig geborduurd, met een galon op de buitennaad van de broek.
De dames uit de burgerij hebben voor de gelegenheid de mooiste sjaals en pelerines omgeslagen boven hun brede rokken. De meesten dragen luifel- of spaanhoeden. De heren paraderen met wit hemd en das onder de donkere half lange “frak” of rok met rokpanden. Het vest of gilet is bescheiden van kleur en cilinderhoed en wandelstok ontbreken niet.
Tussen deze menigte staan opvallend weinig kinderen. En op de voorgrond zijn nog net de hoofden van het gewone volk te zien. De vrouwen dragen een trek- of vleugelmuts, de rijkdom van de draagster blijkt uit de lengte van de vleugels en uit de gebruikte kant. De opkomende herfst is voelbaar, om hun schouders hebben ze een omslag- of neusdoek geslagen of ze dragen een kapmantel. Bemerk ook de gendarmes te paard met berenmuts en sabel.
Gegevens
Schilderij, ” Inhuldiging van het kanaal te Turnhout”, Frans Loyens, 1847
olieverf op doek, H 83 B 11 cm (Taxandriamuseum – TRAM 41)
Literatuur
- H. de Kok en E. van Autenboer (red.), Turnhout, groei van een stad, Turnhout, 1983, p. 486 en p. 499 nt.239.
- H. de Kok, Gids voor Turnhout en omgeving, dl 1, Amsterdam & Antwerpen, 1980, p. 72
- Aenkondigingdblad, 29 mei 1847, n° 22
- J.E. Jansen, Turnhout in het verleden en het heden ,dl. 2, p. 41.
Tekst: Marie-Paule Peeters
Geïnteresseerd?
Elke maand vind je in de nieuwsbrief van de Erfgoedcel Noorderkempen een Object van de maand. Abonneren kan makkelijk online.
Scenario voor Turnhouts stadstekenaar
door Nieuwsredactie - 30 maart 2010
Schrijver Walter van den Broeck, met zijn roman ‘Terug naar Walden’ genomineerd voor de Libris Literatuurprijs, maakt eind dit jaar zijn officiële debuut als stripscenarist. Hij werkt op dit moment aan een scenario voor stripmaker Reinhart, die dit jaar Turnhouts stadstekenaar wordt en te gast is in TOS-Actueel.
Bels Lijntje: pluk een souvenir voor de kunst
door de redactie - 29 maart 2010
Reinhart stadstekenaar, Walter van den Broeck scenarist
door de redactie - 26 maart 2010
Schrijver Walter van den Broeck, met zijn roman Terug naar Walden genomineerd voor de Libris Literatuurprijs, maakt eind dit jaar zijn officiële debuut als stripscenarist. Hij werkt op dit moment aan een scenario voor stripmaker Reinhart, die dit jaar Turnhouts stadstekenaar wordt. Dat meldt Strip Turnhout.
Reinhart (1971), bekend van de strips ‘Just’ en ‘Hunker Bunker’ (dat in Libelle, De Bond en Grande verschijnt), is een groot bewonderaar van het werk van Van den Broeck, en stelde zelf voor om de Turnhoutse schrijver te vragen een scenario voor hem te schrijven. Van den Broeck stemde daar meteen mee in. Het verhaal, dat een tiental pagina’s zal omvatten, verschijnt eind dit jaar en zal zich volledig in Turnhout afspelen.
Kapel gezocht
door de redactie - 25 maart 2010
Lezer Johan vraagt ons wie hem kan vertellen waar in de omgeving van Turnhout deze kapel staat of gestaan heeft? Hij acht het mogelijk dat het niet meer bestaat of verbouwd is. Het schilderijtje werd gemaakt door Frans de Vadder (Brugge 1862 / 1936) en schat hij afkomstig van 1900. Op de achterkant staat alleen ‘Turnhout’ vermeld.
Reageren kan hieronder.
Boek over China
door Nieuwsredactie - 25 maart 2010
Piroska Mihalka uit Kasterlee publiceerde een boek over China en houdt momenteel een tentoonstelling met een selectie foto’s in de bibliotheek van Kasterlee, naar aanleiding van Europalia- China 2010. De auteur en fotografe is te gast in TOS-Actueel.
Een open brief aan thuiskok Jeroen
door De Pottenkijker - 24 maart 2010
Beste Jeroen
Wat wordt de regio Kempen verwend in ‘Mijn Restaurant’. Vorig jaar was Turnhout bijvoorbeeld nog de stad die restaurant ’t Gerecht kortstondig te gast had, u weet wel, het decor van menig echtelijke onenigheid. Ook in de jury mag voor het derde jaar op rij een geheel uit Turnhoutse klei opgetrokken dame zetelen, ook al doet haar dialect anders vermoeden. En daar stopt het niet bij. Kristof, de immer vriendelijke chef die ongetwijfeld furore mag maken in het mondaine Nieuwpoort, heeft Turnhoutse roots. En dan ben jij er nog Jeroen… in onze regionen beter bekend als ‘Thuiskok Jeroen’. lees meer
In de ban van Reynaert de Vos
door Nieuwsredactie - 24 maart 2010
De Historische Drukkerij Turnhout is momenteel in de ban van Reynaert de Vos. Het privémuseum deed immers een belangrijke vondst. Bezieler Herwig Kempenaers vertelt erover in TOS-Actueel.
Geen Cameleon Festival 2010
door Nieuwsredactie - 18 maart 2010
Vzw Steunpunt Open Tropen, de organiserende vzw achter het Cameleon Festival, laat weten dat er geen Cameleon Festival 2010 komt in de zomer. Waarom die beslissing genomen werd, vertelt Elke Grommen in TOS-Actueel.
oudere artikels »
